Stichting Familie Knot(t)nerus

Het familiewapen

Met familiewapens lijkt het al net zo gesteld te zijn als met kerkgenootschappen. Er bestaan vele varianten van terwijl er maar één beschikbare bron is waaruit kan worden geput.

Met ons familiewapen is het al niet anders. Die éne bron is bij ons familiewapen de grafsteen in Greetsiel van Johannes Michaelis Knottnerus die in 1684 overleed. Op de grafsteen zijn er onder meer twee duiven te zien die duidelijk naar rechts kijken. Een kleine rondgang langs de familie leert evenwel dat er vele varianten hierop in omloop zijn. Er zijn duiven die naar links kijken of hun kopje hebben omgewend alsook duiven die bezig zijn hun vleugels uit te slaan. De duiven hebben wel in alle gevallen een olijftakje in hun snavel.

Ofschoon de maker van een familiewapen een zekere artistieke vrijheid heeft, dient de maker zich wel aan bepaalde regels te houden. Het gaat om regels die vaak teruggaan naar lang vervlogen tijden.

Bijvoorbeeld bij de oude Romeinen had een naar links overvliegende vogel een andere betekenis dan een naar rechts overvliegende vogel.

Om wat meer duidelijkheid te krijgen over ons familiewapen hebben Lee en Carl Knottnerus in 1972 de heraldisch tekenaar Karel van den Sigtenhorst van het Centraal Bureau voor Genealogie gevraagd op basis van de grafsteen in Greetsiel een tekening te maken van ons familiewapen die past binnen de algemene regels van de heraldiek. Het resultaat is opgenomen linksboven op iedere pagina van deze website. In bijgaand overzicht is het resultaat nog wat beter te zien. Meteen valt op dat in tegenstelling met de grafsteen de duiven nu naar links kijken. De reden om van de grafsteen af te wijken is dat bij het maken van de grafsteen destijds waarschijnlijk geen rekening is gehouden met het spiegelbeeld op de zegelring van de overledene.

Overzicht familiewapens

Binnen het geslacht Knottnerus zijn verschillende versies van het familie wapen in omloop. Dit uit zich in het feit dat afbeeldingen op ringen en diverse vormen van huisvlijt, zoals tegeltjes, embossing afbeeldingen en borduursels opmerkelijke verschillen vertonen.


een tegeltje	op perkament (1997)	een tegel
	Bent u ook in het bezit van een bijzondere uitvoering van het familie wapen? Laat het ons weten! Schrijf naar: stichting@knottnerus.org
als tekening

	Bron: Blomhert-Knottnerus, J.O. (1951), Knottnerus. In Nederland's Patriciaat, 37^e jaargang, p. 98, Centraal Bureau voor Genealogie, 's-Gravenhage.
	Getekend in 1972 door Karel van den Sigtenhorst, heraldisch tekenaar van het Centraal Bureau voor Genealogie.
	Uit een tijdschrift van het Nederlands verbond van Sibbekunde jrg. 4 nr 7. Sibbekunde is een andere term voor Genealogie. In de bezettingstijd, 1940-1945 mocht van de bezetter het woord "genealogie" niet gebruikt worden, het werd dus: "sibbekunde". Volgens Van Dale is de betekenis van sibbekunde: de sibbekunde (vrouwelijk) genealogie waarbij ook de vrouwelijke lijnen betrokken worden.
	Van de heraldische databank van het Centraal Bureau voor Genealogie.
	In Greetsiel op het graf van Johannes Michaelis Palatinus Knottnerus te Greetsiel staat het wapen afgebeeld. De grafsteen bevindt zich rechts van de preekstoel.
De familiespreuk De familiespreuk luidt Consumor aliis serviendo. Het is een variant op het in West-Europa van weleer redelijk bekende Serviendo consumor. Bijvoorbeeld de spreuk van de Duitse staatsman Bismarck in de 19^e eeuw luidde Patriae in serviendo consumor: Ich verzehre mich im Dienst fürs Vaterland. Dit werd zelfs als een ethisch gebod gezien, een Maxime in de zin van de Duitse filosoof Kant. Serviendo consumor, dienende teer ick uyt Het Serviendo consumor wordt ook al veel eerder door onze eigen P.C. Hooft genoemd en vertaald door hem met ‘Dienende teer ick uyt’; zie Hoofts Emblemata amatoria (Amsterdam: Willem Jansz, 1611), nr 12. Verder geeft Graf (1969) aan dat het verband tussen een brandende kaars en deze spreuk al zeer oud is. Dit onderbouwt enigszins de hypothese dat de naam Knottnerus wellicht verband houdt met het Tsjechische knot [=(kaars)pit]. Ex Libris Literatuur Graf, F. (1969). Aliis in serviendo consumor. Zur Entwicklung einer lateinischer Sentenz. In: Arcadia. Zeitschrift für vergleichende Literaturwissenschaft, 4, pp. 199-201. Hartge, R. (2003). Aliis in Serviendo Consumor: Habsburg zur Ehre, Gibraltar zum Ruhm. Landgraf Georg von Hessen-Darmstadt, ein wagemutiger Stratege in schwieriger Zeit. In: Archiv für Hessische Geschichte und Altertumskunde, NF 61. naar boven