Een kleine geschiedenis van de familie Knottnerus

Op 20 januari 1598 vindt bij de academie van Neurenberg, die te Altdorf is gevestigd, de inschrijving plaats van de in de Westboheemse grensstad Eger (het tegenwoordige Cheb) geboren Johann Knöttner.

Eger - Cheb

Hij moet omstreeks 1580 zijn geboren en vrijwel zeker zijn gedoopt met de naam Hans. Zijn overlijdensdatum is nog steeds onbekend. Van hem is wel een album bewaard gebleven met bijdragen van zijn medestudenten. Hij verlaat de hogeschool in mei 1605.

Eger - Braun und Hogenberg 1572	Eger - Braun und Hogenberg 1572

Dat hij zich intussen ook met de klassieke wijsbegeerte heeft beziggehouden, blijkt uit de in boekvorm verschenen bundel van een reeks van Stellingen van redeneerkunde die door hem onder de naam Johannes Knoettnerus Egranus is verdedigd in augustus 1601.

Een reeks van Stellingen van redeneerkunde Johannes Knoettnerus Egranus augustus 1601

Uit andere bronnen blijkt verder dat hij na zijn academische studietijd is benoemd tot Rector van de Stadtschule in de stad Neumarkt in de Oberpfalz gelegen ten zuidoosten van Neurenberg. In 1609 wordt hij als predikant beroepen in Pfaffenhofen en in 1613 wordt hij predikant in Hagenhausen. Nadat de katholieke vorst Ferdinand II van Bohemen de calvinistische keurvorst Fredrik V van de Palts had verslagen, is hij begin 1626 uitgeweken naar Altdorf dat onder bescherming viel van Neurenberg.

Universiteit in Altdorf

Zijn zoon Johannes Michaelis Palatinus (uit de Paltz afkomstig) studeerde in 1637 theologie in Groningen. Hij was een asielzoeker avant la lettre en liet zich in Groningen als student inschrijven onder de naam Knottnerus. Een andere naam dus dan die zijn vader in Altdorf hanteerde. Hij is predikant geworden in Pilsum (1639) en vervolgens in Greetsiel (1645) waar hij overleed in 1684. Zijn grafzerk was gelegen in het koor van de kerk aldaar.

Greetsiel kerk	Greetsiel kerk - interieur

Omstreeks 1960 is de grafsteen tijdens een restauratie van de kerk geplaatst tegen de muur naast de kansel. Van deze grafsteen is de familiespreuk afkomstig ‘Consumor aliis serviendo’ (Ik word verbruikt door anderen te dienen).

Grafsteen in de kerk te Greetsiel

Overigens vonden in die tijd vele vluchtelingen om het geloof een toevlucht in Emden en omgeving. Emden speelde ook een belangrijke rol in de geschiedenis van het calvinistisch protestantisme in Nederland. Van 1807 tot 1810 maakte de stad zelfs deel uit van het Koninkrijk Holland; zie Winkler Prins (1980).

Greetsiel	Oost Friesland

In het begin van de 18^e eeuw ontstaan enkele belangrijke takken. De afstamming in rechte lijn van Johann Knöttner gaat via diens achterkleinzoon Johannes, geboren in 1714. De kleinzoon van deze Johannes genaamd Adolf Meinhard, geboren in 1804, wordt de stamvader van de in Nederland wonende “Friese tak”.

Ds. Johannes Knottnerus (1763-1826), 1e geslacht en Albertine Storch (Stork) (1763-1830), echtg. van J. Knottnerus

De oudste zuster van Johannes Dewertien, geboren in 1702, trouwt met Jans Sandt, boer in Veenhuizen (gem. Finsterwolde). Zij neemt haar meisjesnaam Knottnerus weer aan evenals haar zoon Samuel Jans. Zij is de stammoeder van het 2^e geslacht Knottnerus.

Cornelius Samuels Knottnerus (1786-1826), 2e geslacht en Foktje Eisses de Jager (1790-1820), echtg. van C.S. Knottnerus

Haar dochter Annechien met haar kinderen nemen op hun beurt ook de naam Knotnerus aan en vormen het 3^e geslacht.

Annechien Hinderikus  Knotnerus 1788-1873, 3e geslacht

Verder blijft de naam Knottnerus ook behouden via de dochter Anna Kamminga Knottnerus (2 voornamen) van de oudste broer van de eerder genoemde Johannes, te weten Henricus. Deze Anna trouwt met ds. Tjarko Meyer en de manlijke nakomelingen van dit echtpaar voeren de naam Knottnerus Meyer. Zij vormen het 4^e geslacht.

Hoewel de naam Knot(t)nerus in Groningen bekendheid geniet als een oud boerengeslacht, staat de familie in het algemeen bekend als een predikantenfamilie. Vooral het eerste geslacht heeft vele predikanten opgeleverd. Van Johann (ca.1600) tot en met Simon Leonard (1914-1987) waren er bijvoorbeeld 10 generaties achter elkaar van vader op zoon predikant. Daarnaast zijn er nog een twintigtal predikanten geweest bij de eerste 10 generaties. Op dit moment hebben we in de familie nog een legerpredikant Jacobus Johannes (Hans, geb. 1949) en een jeugdpredikant Samuel Olaf (Sam, geb 1972) in Atlanta (VS).

Voor meer informatie over de geschiedenis van de familie klik hier.

Literatuur

Blomhert-Knottnerus, J.O. (1951), Knottnerus, in Nederland’s Patriciaat, 37^e jaargang, blz. 98-123, ‘s-Gravenhage. Aanvullingen in 1960, 1970 en 1979 middels gestencilde uitgaven.

Van Epen, D.G. (1898), De predikanten-familie Knottnerus van 1615-1897, Heraldisch-Genealogisch Archief, ‘s-Gravenhage.

Knottnerus, N.M. (2003). Nakomelingen van Johann Knöttner: genealogie van het geslacht Knot(t)nerus, uitgave in eigen beheer, Zeist.

Knottnerus, O.S. (2006). Knot(t)nerus - een familie van predikanten, boeren, burgers en buitenlui, gepubliceerd in oktober 2006 op website www.xs4all.nl/~ottoknot/werk/ 

Knottnerus, S.L. (1979). De familie Knottnerus tot in de 19^e eeuw (II), Gruoninga (tijdschrift voor genealogie, naam- en wapenkunde), 24^e jaargang, blz. 47-50.

Stikker, A.H. (1937). Eenige familielijnen uit den stamboom van Johann Knöttner, geboren ca. 1580 te Eger (Bohemen), Malang (Java).

naar boven